घर खरेदी हे आयुष्यातील सर्वात मोठे आर्थिक निर्णयांपैकी एक आहे. गृहकर्ज ही दीर्घ काळाची जबाबदारी आहे — त्यामुळे सर्व बाजू समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
1. Fixed vs Floating व्याज दर
Fixed Rate: संपूर्ण कालावधीत व्याज दर बदलत नाही. सुरक्षित वाटते, पण सहसा जास्त असतो. Floating Rate: RBI च्या Repo Rate नुसार बदलतो. सध्या बहुतांश बँका Floating Rate देतात कारण तो कमी असतो.
2. EMI आणि उत्पन्नाचा ताळमेळ
EMI ही तुमच्या मासिक उत्पन्नाच्या 40% पेक्षा जास्त नसावी. ₹1 कोटीचे कर्ज, 8.5% व्याज, 20 वर्षे — EMI होते अंदाजे ₹86,780.
3. प्रक्रिया शुल्क (Processing Fee)
बँका कर्ज रकमेच्या 0.5% ते 2% प्रक्रिया शुल्क आकारतात. हे बरेचदा परत मिळत नाही. बँक निवडताना हे शुल्क तुलना करा.
4. कर्ज मुदतीआधी फेडणं (Prepayment)
Floating Rate कर्जावर Prepayment वर कोणताही दंड नाही (RBI नियमानुसार). मिळालेला Bonus किंवा अतिरिक्त पैसा कर्ज फेडण्यात वापरल्यास व्याज बचत मोठी होते.
5. कर सवलती
- मूळ रक्कम परतफेड: Section 80C — ₹1.5 लाखांपर्यंत (जुन्या प्रणालीत)
- व्याज: Section 24(b) — स्वतःच्या घरावर ₹2 लाखांपर्यंत (जुन्या प्रणालीत)
6. CIBIL Score
750 पेक्षा जास्त CIBIL Score असेल तर कमी व्याज दर मिळण्याची शक्यता जास्त. CIBIL Score सुधारण्यासाठी वेळेवर EMI भरा, क्रेडिट कार्ड बिल वेळेत द्या.
7. Down Payment
बँका सामान्यतः घराच्या किमतीच्या 75-80% कर्ज देतात. उर्वरित 20-25% Down Payment म्हणून द्यावे लागते. Down Payment जास्त असल्यास EMI कमी आणि एकूण व्याज कमी.